Κυριακή 12 Μαρτίου 2017

Τι είναι οι Καρκινικοί Δείκτες (Tumor Markers)


 Οι καρκινικοί δείκτες είναι ουσίες που μπορεί να ανιχνευθούν και να μετρηθούν σε διάφορα βιολογικά υγρά (αίμα, ούρα, πλευριτικό υγρό, ασκητικό υγρό, εγκεφαλονωτιαίο υγρό). Κατ' επέκταση, καρκινικοί δείκτες μπορεί να είναι ογκογονίδια ή προϊόντα τους που μπορεί να προσδιορισθούν με ανοσοϊστοχημικές και μοριακές τεχνικές. Έτσι καρκινικοί δείκτες μπορεί να είναι αντιγόνα του όγκου, ένζυμα, διάφορες πρωτεΐνες, μεταβολίτες, ογκογονίδια και προϊόντα ογκογονιδίων.


Σκοπός του προσδιορισμού τους είναι: 
  • η ανίχνευση του όγκου και πιθανά της πρωτοπαθούς εστίας
  • η δυνατότητα εκτίμησης του νεοπλασματικού φορτίου
  • η παρακολούθηση της ανταπόκρισης στη θεραπεία
  • η πρόγνωση (prognostic factor) και η πρόβλεψη (predictive factor) της έκβασης της νόσου.


Η ανίχνευση και ο προσδιορισμός των καρκινικών δεικτών μπορεί να είναι χρήσιμη:
  1. στο μαζικό πληθυσμιακό έλεγχο (screening)
  2. στον εντοπισμό ομάδων υψηλού κινδύνου για ανάπτυξη καρκίνου
  3. στη διάγνωση του καρκίνου
  4. στην επιβεβαίωση της ιστολογικής εξέτασης
  5. στη πρόγνωση της πορείας της καρκινικής νόσου
  6. στη πρόβλεψη της ανταπόκρισης του καρκίνου
  7. στην έγκαιρη ανίχνευση της υποτροπής
  8. στην κατανόηση της φυσικής ιστορίας του καρκίνου
  9. στην απεικόνιση του καρκίνου (π.χ. ραδιοσημασμένα μονοκλωνικά αντισώματα) και τέλος
  10. ορισμένοι καρκινικοί δείκτες π.χ. μονοκλωνικά αντισώματα μπορεί να χρησιμοποιηθούν στη θεραπεία του καρκίνου είτε σαν μη-οπλισμένα, είτε σαν οπλισμένα (με ραδιοϊσότοπα, τοξίνες ή κυτταροτοξικά φάρμακα) ή σαν γονιδιακή θεραπεία.

Προκειμένου να γίνει κατανοητή η αξιολόγιση των καρκινικών δεικτών στη καθημερινή κλινική πράξη χρειάζεται να συνειδητοποιιηθούν ορισμένοι όροι:

1. Ευαισθησία (sensitivity)
Η αναλογία των αληθώς θετικών tests στο σύνολο των ατόμων που πάσχουν π.χ. ευαισθησία 90% σημαίνει ότι στους 100 πάσχοντες οι 90 είχαν το test θετικό.

2. Ειδικότητα (specificity)
Η αναλογία των αληθώς αρνητικών tests στο σύνολο των μη πασχόντων π.χ. ειδικότητα 90% σημαίνει ότι στους 100 μη πάσχοντες οι 90 είχαν αρνητικό test.

3. Θετική προγνωστική αξία (positive predictive value)
Η αναλογία των αληθώς θετικών τιμών προς το σύνολο των θετικών ευρημάτων.

4. Αρνητική προγνωστική αξία (negative predictive value)
Η αναλογία των αληθώς αρνητικών τιμών προς το σύνολο των αρνητικών ευρημάτων.

Τα καρκινικά αντιγόνα που μπορεί να χρησιμεύουν σαν καρκινικοί δείκτες διακρίνονται σε τρεις τάξεις :

Ταξη Ι: απολύτως ειδικά αντιγόνα του συγκεκριμένου μοναδικού κακοήθους νεοπλάσματος που δεν ανευρίσκονται σε άλλα αντίστοιχα νεοπλάσματα ούτε στους φυσιολογικούς ιστούς.
(π.χ. ιδιότυπος ανοσοσφαιρινών στα Β-λεμφώματα)
Ταξη ΙΙ: ανευρίσκονται σε ορισμένους τύπους νεοπλασμάτων όχι όμως στους φυσιολογικούς ιστούς. Είναι σχεδόν ειδικά των κακοήθων νόσων
(π.χ. αντιγόνα του ιού της ηπατίτιδας Β στον ηπατοκύτταρο καρκίνο).
Τάξη ΙΙΙ: περιλαμβάνει τη μέγιστη πλειοψηφία των μέχρι τώρα γνωστών αντιγόνων που δεν είναι ειδικά των όγκων (non-tumor specific) αλλά σχετίζονται με αυτούς (tumor-associated) όπως επίσης με τους αντίστοιχους φυσιολογικούς ιστούς και όργανα (organ or tissue specific).

Τα αντιγόνα της τάξης ΙΙΙ ταξινομούνται παραπέρα σε: 

α. Ογκο-εμβρυϊκά αντιγόνα
(καρκινο-εμβρυϊκό αντιγόνο CEA, άλφα-φετοπρωτεϊνη AFR)

β. Έκτοπες ορμόνες
(αντιδιουρητική, παραθορμόνη, καλσιτονίνη)

γ. Πλακουντιακές πρωτεϊνες
(πλακουντιακή αλκαλική φωσφατάση PLAR, β-χοριακή γοναδοτροπίνη β-HCG, ανθρώπινο πλακουντιακό λακτογόνο)

δ. Ένζυμα
(προστατική οξίνη φωσφατάση PAP, γαλακτική δεϋδρογονάση LDH, ειδική ενόλαση του νευρώνα NSE)

ε. Πρωτεϊνη όρου
(ανοσοσφαιρίνες)

στ. Διάφορα
(πολυαμίνες, φερριτίνη, υδροξυ-προλίνη, κατεχολαμίνες)

Τα κριτήρια για να θεωρηθεί ένας δείκτης ιδανικός είναι:
  1. Να παράγεται κατά τεκμήριο από τα καρκινικά κύτταρα
  2. Να είναι εύκολα ανιχνεύσιμος και με σχετικά μικρό κόστος στα διάφορα βιολογικά υγρά.
  3. Να μην ανευρίσκεται στα φυσιολογικά άτομα ή στις καλοήθεις παθήσεις
  4. Να ανιχνεύεται πάντα και πρώιμα με την ανάπτυξη του όγκου (screeninig test)
  5. Η συγκέντωση του, να αντανακλά το υφιστάμενο νεοπλασματικό φορτίο
  6. Να ανιχνεύεται ακόμη και επί ύπαρξης μη-κλινικώς εμφανούς νόσου
  7. Τα επίπεδα του να σχετίζονται ικανοποιητικά με τα αποτελέσματα της αντινεοπλασματικής θεραπείας

Τονίζεται ότι κανένας δείκτης δεν ικανοποιεί τις παραπάνω προϋποθέσεις.



Όταν αξιολογείται ένας καρκινικός δείκτης μελετούνται διάφορα στοιχεία όπως:
  1. Ιστορία- Βιολογία : δηλαδή η χημική του σύσταση, ο χρόνος ημιδιπλασιασμού του στον ανθρώπινο οργανισμό και οι πιθανές διασταυρούμενες αντιδράσεις με άλλες ουσίες
  2. Ο κλινικός ιατρός οφείλει να γνωρίζει τις μεθόδους προσδιορισμού του, ώστε να μπορεί να τον αξιολογήσει κατάλληλα
  3. Τρόπος λήψεως, παρασκευής και συντήρησης του βιολογικού υλικού στο οποιό θα προσδιορισθεί δείκτης
  4. Η αξιολόγηση του δείκτου προϋποθέτει τη γνώση της φυσικής ιστορίας και βιολογικής συμπεριφοράς, της συχνότητας όγκου και τα κλινικά χαρακτηριστικά του όγκου. Τέλος ο δείκτης αξιολογείται σε συνάρτηση με τα λοιπά εργαστηριακά ευρήματα.

Η χρήση των καρκινικών δεικτών στο μαζικό πληθυσμιακό έλεγχο για πρώιμη ανίχνευση καρκίνου (screeninig test), παρά τα αρχικά υποσχόμενα, δεν φάνηκε να δικαιώνεται. Παρά ταύτα,
  • Η χρήση του προστατικού ειδικού αντιγόνου (PSA) στη πρώιμη διάγνωση του καρκίνου σε συνδυασμό ή όχι με δακτυλική εξέταση και διορθικό υπερηχόγραμμα και
  • Η χρήση του CA125 σε συνδυασμό με διακολπικό υπερηχόγραμμα γεννητικών οργάνων σε ομάδες υψηλού κινδύνου για ανάπτυξη καρκίνου ωοθηκών και 
  • Ο προσδιορισμός των ογκογονιγίων BRCA1 και BRCA2 σε γυναίκες υψηλού κινδύνου για ανάπτυξη κληρονομικού καρκίνου ωοθηκών φαίνεται να έχουν θέση.


ΝΕΟΠΛΑΣΜΑΤΙΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ
Καρκίνος ουροποιογεννητικού Νεφρός - Κύστη: CEA, TPA, CA 19-9, TATI
Προστάτης: PSA, PAP, TPA, TATI
Όρχις: AFR, b-HCG, LDH, TATI
Καρκίνος Κεφαλής-Τραχήλου: CEA, SCC, TATI    
Καρκίνος Θυροειδούς TG, Καλσιτονίνη: TPA, TATI
Λέμφωμα- Λευχαιμίας: B2-μικροσφαιρίνη, φερριτίνη, ινωδογόνο, LDH, θυμιδίνη-κινάση
Νευροβλάστωμα: NSE,VMA, Κατεχολαμίνες

Η πιο σημαντική και ευρέως αποδεκτή συμβολή των καρκινικών δεικτών επί του παρόντος φαίνεται να είναι στη παρακολούθηση του αποτελέσματος της θεραπείας. Ωστόσο πρέπει πάντα να λαμβάνονται υπ' όψιν οι αναφερθέντες περιορισμοί. Λόγω της ετερογενούς αντιγονικής έκφρασης στον όγκο και στις μεταστάσεις είναι φανερό ότι δεν υπάρχει απόλυτος συσχετισμός μεταξύ συγκεντρώσεων του δείκτου και βιώσιμου νεοπλασματικού φορτίου.

Η συμβολή των καρκινικών δεικτών στη σταδιοποίηση και στη πρόγνωση του καρκίνου είναι περιορισμένη γιατί συνήθως οι δείκτες εκφράζονται σε προχωρημένα στάδια, ενώ δεν έχει αποδειχθεί καθοριστική συσχέτιση μεταξύ σταδίου και συγκεντρώσεων του δείκτου. Τέλος, αν  και γενικότερα, δεν υπάρχει καθοριστική συσχέτιση μεταξύ δεικτών και πρόγνωσης, ορισμένα ογκογονίδια, όπως το Her-2/New (c-erb-2) στο καρκίνο μαστού, φαίνεται να καθορίζουν ουσιαστικά τη πρόγνωση της νόσου.

Ορισμένοι από τους δείκτες, μπορεί σήμερα να σημανθούν με ραδιοϊσότοπα και να χορηγηθούν στους ασθενείς που εκφράζουν τον συγκεκριμένο δείκτη με σκοπό την εκτελεστική απεικόνιση της πρωτοπαθούς εστίας και, κυρίως, μη ορατών με συμβατικά μέσα απεικόνισης μεταστατικών εστιών.

Τέλος διάφοροι καρκινικοί δείκτες, κύρια μονοκλωνικά αντισώματα, μπορεί να χορηγηθούν είτε ασύνδετα είτε οπλισμένα με ραδιοισότοπα, τοξίνες ή κυτταροτοξικά φάρμακα με σκοπό την εκλεκτική καταστροφή των νεοπλασματικών στοιχείων. Έτσι π.χ. η υπερέκφραση του ογκογονιδίου Her-2/New συνδέεται με ιδιαίτερα δυσμενή πρόγνωση στους ασθενείς με καρκίνο μαστού. Εναντίον της πρωτεΐνης του Her-2/New που λειτουργεί σαν υποδοχέας αυξητικών παραγόντων, έχει παραχθεί το ανθρώπινο μονοκλωνικό αντίσωμα Trastuzumab (Herceptin) που είναι εξαιρετικά δραστικό στο καρκίνο μαστού που εκφάζει το Her-2/New.



Δημοσθένης-Βασίλειος Σκάρλος είναι Παθολόγος-Ογκολόγος

Τρίχρονο αγοράκι παρηγορεί το αδελφάκι του που πάσχει από καρκίνο


«Είμαι εδώ. Όλα είναι εντάξει» λέει ο τρίχρονος William, χαϊδεύοντας τρυφερά το μόλις τεσσάρων μηνών αδελφάκι του, που πάσχει από καρκίνο.


Το στιγμιότυπο απαθανάτισε συγκινημένη η μητέρα των παιδιών, Sheryl, όταν τους βρήκε έτσι μπαίνοντας στο δωμάτιο.


Η Sheryl, που ζει στην Αυστραλία με την οικογένειά της, ανέβασε τη φωτογραφία στο Instagram, δείχνοντας τη μάχη της οικογένειάς της με τον καρκίνο.


Ο μικρός Τόμας, που είναι μόλις 13 εβδομάδων, διαγνώστηκε με κακοήθη όγκο και οι γιατροί δήλωσαν ότι δεν μπορούν να τον σώσουν. Η οικογένεια προσπαθεί να “ζήσει” την κάθε στιγμή του μικρούλι Tom, πριν από το αναπόφευκτο τέλος.




Ιστορική στιγμή: Ανέστρεψαν τον καρκίνο σε παιδί ενός έτους

Η μικρή Layla βρίσκεται τώρα σπίτι της



Λονδίνο: Το πρώτο άτομο στον κόσμο που λαμβάνει μια πρωτοποριακή γονιδιακή θεραπεία, είδε τον καρκίνο του να μπαίνει σε ανάσχεση και να αναστρέφεται η εξέλιξή του, σύμφωνα με γιατρούς στο νοσοκομείο Great Ormond Street του Λονδίνου.

Η μόλις ενός έτους Layla Richards διαγνώστηκε με ανίατη επιθετική λευχαιμία πριν από πέντε μήνες. Οι γιατροί της χρησιμοποίησαν “εξειδικευμένης σχεδίασης” κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος για την καταπολέμηση του καρκίνου και να η βελτίωση που καταγράφηκε περιγράφεται από όλους τους ειδικούς ως ένα “θαύμα”.

Είναι πάρα πολύ νωρίς για να γνωρίζουμε αν έχει η μικρή Layla έχει θεραπευτεί, αλλά η πρόοδός της σηματοδοτεί ήδη μια τεράστια, ιστορικής σημασίας, στιγμή για την ιατρική. Η Layla ήταν τριών μηνών όταν διαγνώστηκε με την πάθηση. Όπως συμβαίνει συχνά με τα πολύ μικρά μωρά, η χημειοθεραπεία και η μεταμόσχευση μυελού των οστών απέτυχε να την θεραπεύσει.

Για το μοναδικό αυτό επίτευγμα συνεργάσθηκαν επιστήμονες του University College του Λονδίνου (UCL) και της γαλλικής εταιρείας βιοτεχνολογίας Cellectis, η οποία δημιουργεί τα μεταλλαγμένα ανοσοποιητικά κύτταρα και ήδη χρηματοδοτεί μια ολοκληρωμένη κλινική δοκιμή της θεραπείας, που θα αρχίσει το 2016.

Το κορίτσι έκανε χημειοθεραπεία και μεταμόσχευση μυελού των οστών (όπου παράγεται το αίμα), αλλά ο καρκίνος, μετά από την υποχώρησή του, επανεμφανίσθηκε και οι γιατροί αρχικά προετοίμασαν τους γονείς για το μοιραίο.

Όμως, στη συνέχεια, προτάθηκε στους γονείς μια πειραματική θεραπεία που είχε δοκιμασθεί μόνο σε ποντίκια και βρισκόταν υπό ανάπτυξη στο νοσοκομείο. Στη θεραπεία αυτή οι γιατροί τροποποιούν με μια γενετική μέθοδο (λέγεται TALEN) Τ-κύτταρα που έχουν πάρει από υγιή δότη, ώστε στη συνέχεια αυτά να εισαχθούν με ενδοφλέβια ένεση στον ασθενή για να καταστρέψουν αποκλειστικά τα κύτταρα της λευχαιμίας.

Δεν υπήρχε καμία εγγύηση ότι η θεραπεία θα απέβαινε επιτυχής. Όμως δύο μήνες μετά, η Λάιλα δεν είχε ίχνη καρκίνου στο αίμα της και έχει πλέον επιστρέψει στο σπίτι της. Οι βρετανοί γιατροί επεσήμαναν πως, μετά την πρώτη αυτή επιτυχία, η θεραπεία πρέπει να επαναληφθεί και σε άλλους ασθενείς, αλλά ήδη δείχνει πολλά υποσχόμενη.
 
"Εφαρμόσαμε τη νέα θεραπεία μόνο σε ένα μικρό δυνατό κοριτσάκι και πρέπει να είμαστε επιφυλακτικοί κατά πόσο θα αποτελεί την κατάλληλη θεραπευτική επιλογή για όλα τα παιδιά", δήλωσε ο καθηγητής του UCL Γουασίμ Κασίμ. "Αν όμως η επιτυχία επαναληφθεί, θα πρόκειται για ένα τεράστιο βήμα για τη θεραπεία της λευχαιμίας και άλλων καρκίνων", πρόσθεσε.


Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ, http://www.philenews.com

Η φωτογραφία αυτής της ηθοποιού αποκαλύπτει μία «κρυφή» πτυχή του καρκίνου

H ηθοποιός και παραγωγός Λόρνα Νίκσον Μπράουν διαγνώστηκε 
με καρκίνο του θυρεοειδούς αδένα στις αρχές του 2015, 
όταν και εμφανίστηκε ένα εξόγκωμα στον λαιμό της.



Μιλώντας στο indy100, η Μπράουν είπε: « Η μητέρα μου παρατήρησε ένα εξόγκωμα στην αριστερή πλευρά του λαιμού μου. Αρχικά θεώρησε ότι αυτό συνέβη επειδή έχασα κάποια κιλά, αλλά τρεις μήνες αργότερα επισκέφθηκα έναν γιατρό ο οποίος με ενημέρωσε ότι πρόκειται για όζο του θυρεοειδούς».

Οι όζοι θυρεοειδούς είναι συνήθως καλοήθη ασυμπτωματικά εξογκώματα που εμφανίζονται συχνά στους αδένες. Ωστόσο, σε σπάνιες περιπτώσεις, όπως αυτή της Μπράουν τυχαίνει να σχετίζονται με κακοήθεια και παρουσιάζουν επώδυνα συμπτώματα.

Το εξόγκωμα που εμφανίστηκε στον λαιμό της Λόρνα ήταν μεγαλύτερο από το κανονικό μέγεθος των «αθώων» όζων του θυρεοειδούς και η ψηλάφησή του ήταν ιδιαίτερα δύσκολη και επίπονη για εκείνην γεγονός που την προβλημάτισε και την κινητοποίησε ώστε να αναζητήσει ιατρική βοήθεια.

Τέσσερις μήνες μετά από συνεχόμενες ιατρικές εξετάσεις η βιοψία έδειξε ότι ο όζος ήταν κακοήθης, επρόκειτο δηλαδή για θηλώδες καρκίνωμα.

«Ένιωσα ένα απόλυτο κενό. Δεν μπορούσα να το πιστέψω γιατί εκείνη την περίοδο ένιωθα πολύ καλά. Ήμουν μάλιστα και υποψήφια για Χρυσή Σφαίρα για μία τηλεοπτική σειρά στην οποία πρωταγωνιστούσα εκείνη την περίοδο. Δεν ήξερα ότι ο καρκίνος μπορεί να πάρει αυτή τη μορφή. Είναι εκείνη η στιγμή που λες στους ανθρώπους ότι ο καρκίνος βρίσκεται προσωποποιημένος πάνω σου. Και εγώ δεν αισθανόμουν καν άρρωστη».

@LPTrustUK «I would like to donate my hair to you.....»

«Η διαφορά μου σχέση με τους άλλους ήταν το γεγονός ότι τον είχα σε αυτό το σημείο. Το Google είναι τρομακτικό. Ο γιατρός μου μου είπε ότι είτε μπορείς να αναζητάς στο Google πράγματα για τον καρκίνο του θυρεοειδούς αδένα και να φρικάρεις είτε να απευθύνω τις ερωτήσεις μου σε εκείνον.

"Επέλεξε τις πηγές σου", μου είπε. Επιπλέον, μου πρότεινε σχετικά πράγματα για να διαβάσω. Είναι όλα θέμα έγκυρων πηγών».

Μιλώντας για την υποστήριξη που έλαβε η ίδια από τους φίλους και το οικογενειακό της περιβάλλον αναφέρει: «Δεν υπάρχει σωστός τρόπος για να σε υποστηρίξει κάποιος. Βάσει της δικής μου εμπειρίας το γεγονός ότι ήμουν ανοικτή να μιλήσω για το πρόβλημα υγείας μου σε κάποιον, με απομάκρυνε από τις αρνητικές σκέψεις. Όσοι από εμάς δεν μιλούν ανοιχτά για την ασθένειά τους, μπορεί να αισθάνονται αρκετά απομονωμένοι και μοναχικοί».

Έχοντας πλέον σταθεί νικήτρια στη μάχη απέναντι στον καρκίνο η ηθοποιός εξομολογείται ότι κατάφερε να αποκτήσει μία καλύτερη ζωή χάρη στο γεγονός από την πρώτη κιόλας μέρας που διαγνώστηκε με καρκίνο είχε την κατάλληλη ψυχολογική υποστήριξη, η οποία τονίζει ότι παίζει καθοριστικό ρόλο για την κατάσταση της υγείας των καρκινοπαθών.




Πέμπτη 9 Μαρτίου 2017

Μάθημα ζωής από μια 14χρονη

«Εύχομαι να γίνω το πρόσωπο 
μιας διαφημιστικής καμπάνιας εταιρείας ρούχων»


Η Βίκυ μέσα από την περιπέτεια υγείας της και τον αγώνα της ενάντια σε ένα επιθετικό σάρκωμα, βρίσκει τη δύναμη να δώσει το παράδειγμα σε όλους μας. Η ευχή της μοιάζει να φωνάζει «κυνηγήστε το όνειρό σας και μην αφήσετε τίποτα να μπει στο δρόμο σας». Έτσι, κάνει την ευχή της πραγματικότητα και γίνεται μοντέλο για μία ημέρα ποζάροντας με άνεση αλλά και ταπεινότητα αγκαλιασμένη από τους εθελοντές του Κάνε-Μια-Ευχή Ελλάδος, την ομάδα της εταιρείας ZEUS+ΔIONE, το φωτογράφο μόδας Γιάννη Μπουρνιά, το βιντεολήπτη Constantino Mass, την Make up Artist Κερασία Κουή, τους γονείς της και τα αδέρφια της.


Η κούραση είναι μεγάλη αλλά η Βίκυ συνεχίζει ακάθεκτη και παραδειγματίζει με το κουράγιο και την όρεξή της για ζωή. Γίνεται το «Πρόσωπο του Μήνα» στην καμπάνια της Resort 2017 συλλογής της ZEUS+ΔIONE.

Η Αναστασία Μανιά, Πρόεδρος του Οργανισμού Make-A-Wish (Κάνε-Μια-Ευχή Ελλάδος), δήλωσε: «Είναι κάποιες φορές που τα παιδιά σου δίνουν τόση δύναμη και τόσα μαθήματα που δεν υπάρχουν λόγια να ‘ντύσεις’ τα όσα ζεις μαζί τους. Η Βίκυ είναι ένα εξαιρετικό παιδί, ένα καμάρι των γονιών της και εμείς όλοι είμαστε πολύ περήφανοι που μας εμπιστεύθηκε το όνειρο και την ψυχή της. Ένα μεγάλο ευχαριστώ στη ZEUS+ΔIONE που αγκάλιασε την Ευχή της Βίκυς από το πρώτο λεπτό και της χάρισαν μία αξέχαστη εμπειρία που τη μεταμόρφωσε και ευχόμαστε να της δίνει δύναμη και ελπίδα στον αγώνα της. Πολλά συγχαρητήρια στους γονείς της για τη δική τους δύναμη και τον τρόπο που μεγάλωσαν ένα σπάνιο πλάσμα.»